Home » Onderpresteren

Onderpresteren

Wat is onderpresteren?

Onderpresteren betekent dat een leerling minder presteert dan dat je op basis van zijn aanleg/kwaliteiten zou kunnen verwachten. Er zijn kinderen die bijna alleen nog maar lage cijfers halen (absoluut onderpresteren) en kinderen die zevens halen, terwijl een hoger cijfer voor hen zeker mogelijk zou moeten zijn (relatief onderpresteren). Deze laatste groep komt het meest voor en hierin vindt je vaak meer meisjes dan jongens. Het is niet eenvoudig om onderpresteerders in je klas eruit te halen. Deze kinderen passen zich aan het niveau van de groep aan zodat hi/zij niet opvalt, en niet als uitzonderlijk wordt gezien. Daarnaast is er bij begaafde en hoogbegaafde leerlingen eigenlijk altijd sprake van onderpresteren, omdat het niet eenvoudig is tegemoet te komen aan hun potentieel.

 De belangrijkste oorzaak van onderpresteren bij hoogbegaafde leerlingen blijkt vooral een gemis aan erkenning en ondersteuning van hun intellectuele potentieel gedurende hun eerste schooljaren te zijn. Vooral in de eerste jaren op school slagen hoogbegaafde kinderen er door hun intelligentie in om goede resultaten te halen zonder (al te veel) inspanning. Ze vervelen zich vaak en denken dat leren op school iets is dat zonder moeite gebeurt.  Met als gevolg dat ze geen leerstrategieën ontwikkelen. Later, op het moment dat ze wel te maken krijgen met leerstof waar ze wat voor moeten doen, missen ze inzet, doorzettingsvermogen en benodigde strategieën. Het gevolg is sterker onderpresteren.

Wat zie je?

Onderpresterende hoogbegaafde leerlingen kunnen herkend worden aan de volgende kenmerken: Ze hebben grote en soms uitzonderlijke kennis, interesses of vaardigheden op bepaald gebied, afnemende of wisselende schoolprestaties, grote verbeelding, heel gevoelig, weinig inzet, negatieve werkhouding.

Let ook op de volgende signalen:

  • Het kind is dromerig, afwezig, let niet op;
  • Het kind klaagt over verveling;
  • Het kind is eigenwijs of betweterig;
  • Het kind lijkt intelligent maar het komt er bij de resultaten niet uit;
  • Het kind is vaak opstandig, druk of snel afgeleid.

Er kan een groot verschil zijn in wat kinderen op school laten zien en wat ouders thuis zien. Een kind leest bijvoorbeeld thuis moeilijke woorden, terwijl het op  school nog spellend leest.  Een leerkracht kan dit aspect alleen opmerken als hij met de ouders hierover praat. Gebruik de kennis van de ouders over de ontwikkeling van hun kind, ervaringen van collega’s en uit het voorschoolse traject.

Waarom is dit belangrijk?

Wanneer leerlingen te weinig worden uitgedaagd, verliezen zij het gevoel van controle over hun schoolprestaties. Hun zelfvertrouwen neemt af en ze krijgen een laag zelfbeeld. Soms verliezen kinderen alle hoop en willen ze niet meer naar school of  ze laten niks meer van zichzelf zien en worden passief of depressief. Onderpresteren is ook een verlies van potentieel talent voor de persoon zelf en voor zijn omgeving.

Risico’s van niet signaleren

Onderpresteren is een chronische kwaal, het wordt niet vanzelf beter. Meestal wordt het erger, vooral als het niet wordt gezien of als er niks aan wordt gedaan. Veel begaafde kinderen krijgen een lagere schoolcarrière dan ze in wezen zouden kunnen, of lopen ergens vast in een leerjaar of studie, als zij niet hebben leren presteren naar vermogen. 

Voordelen van vroeg signaleren

Het voordeel van vroeg signaleren is dat onderpresteren zo voor een groot deel te voorkomen is. Houd er rekening mee dat een kind zich binnen 6 weken volledig kan aanpassen aan een klas, en dat zijn potentie dan niet meer te zien is. Bovendien is hij dan al meteen aan het onderpresteren!              

Wat kan je doen?

Onderzoek wat het te verwachten leerniveau is. Zoek naar passende uitdagingen. Communiceer regelmatig  met de ouders en kijk hoe je elkaar kunt versterken. Zorg voor een goed contact met de leerling en maak duidelijk wat je van hem verwacht. Stel de eisen niet te laag, maar help de leerling wel met hoe hij aan die eisen tegemoet kan komen. Leg uit wat het doel is van het werk of de opdracht, dit werkt motiverend. Beloon op de inzet of de strategie, niet op het resultaat. Neem stappen die voor de leerling haalbaar zijn. Dit is in het begin misschien een kleine stap, later kan een leerling steeds grotere stappen aan.

Lees meer bij de tab Doortoetsen.

Poster Ontwikkelingsvoorsprong

Download de gratis poster!

%d bloggers liken dit: